ต้นกร่าง

ชื่อพื้นเมือง / อื่นๆ : ไทรทอง, นิโครธ (กรุงเทพฯ), ลุง (เหนือ), ฮาง (อีสาน), ไทรระย้า

ชื่อสามัญ (อังกฤษ): East Indian Fig

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Ficus altissima Blume

ชื่อวงศ์ : MORACEAE

ถิ่นกำเนิด : มีถิ่นกำเนิดในทวีปเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และเอเชียใต้ โดยเฉพาะในประเทศอินเดีย ศรีลังกา และปากีสถาน

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :

ลำต้น : ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ สูงได้ถึง 20-30 เมตร แตกกิ่งก้านสาขามาก ทรงพุ่มแผ่กว้าง ลำต้นมีรากอากาศห้อยลงมา เมื่อถึงพื้นจะเจริญเป็นลำต้นเสริมช่วยพยุงต้น เปลือกต้นสีเทาเรียบ ทุกส่วนของต้นมีน้ำยางสีขาว

ใบ : ใบเดี่ยว ออกเรียงสลับ รูปไข่หรือรูปรี ปลายใบมนหรือแหลมสั้น แผ่นใบหนาและเหนียว ผิวใบด้านบนสีเขียวเข้มเป็นมัน มีขนอ่อนนุ่มปกคลุมอยู่ตามท้องใบและก้านใบ

ดอก : ออกเป็นช่อดอกกลมๆ คล้ายผล (Syconium) ตามซอกใบ ดอกมีขนาดเล็กมากอยู่ภายในฐานรองดอกที่ปิดสนิท โดยมีแมลง (ต่อไทร) ช่วยในการผสมเกสร

ผลและเมล็ด : ผลทรงกลมหรือรูปไข่ขนาดเล็ก ไม่มีก้านผล ออกเป็นคู่ตามซอกใบ ผลอ่อนสีเขียว เมื่อสุกจะเปลี่ยนเป็นสีแดงส้มหรือชมพู เป็นอาหารของนกและสัตว์ขนาดเล็ก ภายในมีเมล็ดขนาดเล็กจำนวนมาก

สรรพคุณทางยา :

เปลือกต้น : ใช้ต้มน้ำดื่มช่วยแก้ท้องร่วง บิด และช่วยสมานแผล

น้ำยาง : ใช้ทาแก้กามโรค แก้ริดสีดวงทวาร หรือใช้หยอดแก้ปวดหู

รากอากาศ : นำมาต้มดื่มช่วยขับปัสสาวะ แก้เบาหวาน และบำรุงโลหิต

ใบ : ใช้ปิ้งไฟให้ร้อนแล้วพอกฝี ช่วยให้ฝีแตกและยุบเร็วขึ้น

คุณค่าทางโภชนาการ :

ในทางโภชนาการไม่ได้นำส่วนใดมาบริโภคเป็นอาหารหลัก แต่ในทางนิเวศวิทยา ผลสุกเป็นแหล่งสารอาหารที่สำคัญ (คาร์โบไฮเดรตและวิตามิน) สำหรับสัตว์ป่าและนกหลายชนิด

การแปรรูป :

ไม้ประดับและพุทธบูชา : นิยมปลูกในวัด สวนสาธารณะ หรือพื้นที่กว้างเพื่อให้ร่มเงา เป็นต้นไม้ที่มีอายุยืนยาวและถือเป็นไม้มงคลตามความเชื่อทางศาสนา

เส้นใย : เปลือกชั้นในและรากอากาศสามารถนำมาทำเป็นเชือกหรือด้ายหยาบๆ ได้ในบางท้องถิ่น

ยาง : ในอดีตมีการนำน้ำยางมาใช้เป็นส่วนผสมของกาวติดดักนก หรือใช้ทำครั่ง