ต้นโมก

ชื่อพื้นเมือง / อื่นๆ : โมกบ้าน, โมกซ้อน, โมกพวง (ภาคกลาง), หลักป่า (ระยอง), ปิดจงวา (เขมร-สุรินทร์)

ชื่อสามัญ: Water jasmine

ชื่อวิทยาศาสตร์: Wrightia religiosa (Teijsm. & Binn.) Benth. ex Kurz

ชื่อวงศ์: APOCYNACEAE

ถิ่นกำเนิด : เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้แก่ ไทย พม่า มาเลเซีย และเวียดนาม

ลักษณะทางพฤกษาศาสตร์ :

ลำต้น : ไม้พุ่มขนาดกลาง สูงประมาณ 2–5 เมตร เปลือกต้นเรียบสีเทาเข้ม มีจุดประสีขาวกระจายอยู่ทั่วไป แตกกิ่งก้านสาขามาก ทุกส่วนของต้นมีน้ำยางสีขาว

ใบ : ใบเดี่ยว ออกตรงข้ามกัน รูปรีหรือรูปขอบขนาน ปลายใบแหลม โคนใบมน แผ่นใบสีเขียวอ่อนและบาง ผิวใบเรียบ เส้นใบเห็นชัดเจน

ดอก : ออกเป็นช่อสั้นๆ ตามซอกใบ ดอกสีขาวสะอาด มีกลิ่นหอมแรง (โดยเฉพาะช่วงค่ำและเช้ามืด) กลีบดอกมีทั้งชั้นเดียวและดอกซ้อน ดอกมักห้อยหัวลงดินคล้ายระฆังเล็กๆ

ผลและเมล็ด : ผลเป็นฝักคู่ ทรงกระบอกเรียวยาว ปลายฝักแหลม โค้งเข้าหากัน เมื่อแก่จัดจะเป็นสีน้ำตาลดำและแตกออกตามยาว ภายในมีเมล็ดจำนวนมาก และมีขนสีขาวติดอยู่ที่ปลายเมล็ดช่วยในการปลิวไปตามลม

สรรพคุณทางยา :

ราก : ใช้ต้มดื่มเพื่อช่วยบำรุงธาตุ แก้โรคผิวหนัง แก้พิษสัตว์กัดต่อย และช่วยขับปัสสาวะ

ใบ : ใช้ขับระดู และช่วยแก้โรคบิด

ดอก : กลิ่นหอมช่วยให้ผ่อนคลาย (สุคนธบำบัด) และใช้เป็นยาระบายอ่อนๆ

คุณค่าทางโภชนาการ :

ไม่นิยมนำมารับประทาน แต่สารสกัดจากดอกมีคุณสมบัติในการยับยั้งแบคทีเรียและมีสารต้านอนุมูลอิสระ

การแปรรูป :

ไม้ประดับและสิริมงคล : นิยมปลูกเป็นไม้ดัด (Bonsai) หรือปลูกเป็นแนวรั้วบ้านเพื่อความเป็นสิริมงคล (เชื่อว่าช่วยคุ้มครองป้องกันภัยและทำให้จิตใจบริสุทธิ์)

น้ำหอมและเครื่องหอม : ดอกนำไปสกัดเป็นน้ำมันหอมระเหยหรือใช้ปรุงเครื่องหอมแบบไทย

งานหัตถกรรม : กิ่งโมกมีความเหนียวและยืดหยุ่นสูง ในสมัยก่อนนิยมนำมาทำเป็นคันเบ็ดตกปลาหรือโครงสร้างงานฝีมือขนาดเล็ก