ชันโรงไข่แผง

ชื่อสามัญ : Smooth-headed Stingless Bee

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Tetragonula laeviceps (Smith, 1857)

ลักษณะทางกายภาพ : เป็นชันโรงขนาดเล็กถึงขนาดกลาง ลำตัวมีสีดำถึงน้ำตาลดำตลอดทั้งตัว ผิวลำตัวมีลักษณะเรียบ ไม่ค่อยมีขนสีเด่นชัด ลักษณะเด่นในการระบุชนิดคือ นางพญาจะมีขนาดใหญ่กว่าตัวงานอย่างเห็นได้ชัด

ที่อยู่อาศัย : ทำรังในโพรงไม้ โพรงดิน หรือโพรงในอาคาร

อาหาร : น้ำหวานจากดอกไม้, ละอองเกสร (Pollen) จากพืชหลายชนิด, และชัน (Propolis) สำหรับสร้างโครงสร้างรัง

ขนาด : ความยาวลำตัวโดยประมาณ 3.6 - 4.2 มิลลิเมตร

ศัตรูตามธรรมชาติ : แมงมุม ต่อ มด มวน นก และจิ้งจก

การขยายพันธุ์ :

• นางพญา (Queen): มีเพียง 1 ตัวต่อรัง ทำหน้าที่วางไข่และควบคุมรังด้วยฟีโรโมน นางพญาที่ผสมพันธุ์แล้วจะมีส่วนท้องขยายใหญ่จนบินไม่ได้อีก
• ชันโรงตัวผู้ (Drone): เกิดจากไข่ที่ไม่ได้รับการผสมพันธุ์ (Haploid) มีหน้าที่เดียวคือ รอผสมพันธุ์กับนางพญาพรหมจรรย์ เมื่อผสมพันธุ์เสร็จมักจะตาย หรือหากออกจากรังไปแล้วจะไม่สามารถกลับเข้ารังเดิมได้
• ชันโรงงาน (Worker): เป็นเพศเมียที่สืบพันธุ์ไม่ได้ (ในสภาวะปกติ) ทำหน้าที่ดูแลตัวอ่อนและหาอาหาร

เกร็ดน่ารู้ :

• เป็นแมลงสังคม มีนิสัย รักสงบ มีพฤติกรรมการป้องกันรังโดยการกัด หรือใช้ชัน/ยางไม้ที่มีฤทธิ์เหนียวและระคายเคือง เป็นชันโรงที่ขยันหาอาหารและมีบทบาทสำคัญในการผสมเกสร
• ลักษณะเฉพาะที่สำคัญคือ การสร้างรังไข่ (Brood Comb) ที่เรียงกันเป็นแผ่นแบนซ้อนกันเป็นชั้น ๆ คล้ายแผง (จึงเป็นที่มาของชื่อ "ไข่แผง") ปากทางเข้าออกของรังมักสร้างจากชันและดิน มีลักษณะเป็นท่อสั้น ๆ หรือรูเปิดขนาดเล็ก
• น้ำหวานมีรสชาติเด่นคือ เปรี้ยว นำ ตามด้วยรสหวาน และมีกลิ่นหอมที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว ซึ่งเป็นผลมาจากกรดอินทรีย์ตามธรรมชาติ

สถานะการอนุรักษ์

Status (IUCN) : Least Concern (สิ่งมีชีวิตที่มีสถานภาพเป็นกังวลน้อยที่สุด)

การจำแนกชั้นทางชีววิทยา

อาณาจักร (Kingdom) : Animalia

ไฟลัม (Phylum) : Arthropoda

ชั้น (Class) : Insecta

อันดับ (Order) : Hymenoptera

วงศ์ (Family) : Apidae

การสร้างรังของชันโรงไข่แผง มีลักษณะการเรียงกันเป็นแผ่นแบนซ้อนกันเป็นชั้นคล้ายแผง